පුරාණ ලෝකයේ දැනුම් ගබඩාව "ඇලෙක්සැන්ඩ්රියා පුස්තකාලය"
"ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ පුස්තකාලය ඉතිහාසයේ වඩාත්ම ප්රහේලිකාවන්ට සහ ශෝචනීය තත්ත්වයන්ට ලක් වූ මාතෘකාවක් ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. ක්රිස්තු පූර්ව 3 වැනි සියවසේ ඊජි"
4 min read
ඇලෙක්සැන්ඩ්රියා පුස්තකාලයේ අභිරහස හෙළිදරව් කිරීම....
ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ පුස්තකාලය ඉතිහාසයේ වඩාත්ම ප්රහේලිකාවන්ට සහ ශෝචනීය තත්ත්වයන්ට ලක් වූ මාතෘකාවක් ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. ක්රිස්තු පූර්ව 3 වැනි සියවසේ ඊජිප්තුවේ ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ මධ්යයේ පිහිටුවන ලද මෙම දැවැන්ත දැනුම් ගබඩාව සාමූහික පරිකල්පනය මත නොමැකෙන සලකුණක් තබා ඇත. පුරාණ පාණ්ඩිත්වය කෙරෙහි එහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් තිබියදීත්, පුස්තකාලයේ අභාවය සිදුවීම සියවස් ගණනක අනුමාන කිරීම්වලට සහ කනගාටුවට හේතු විය.
වාස්තු විද්යාත්මක තේජස සහ ශාස්ත්රීය අභිලාෂය....
ටොලමි II ෆිලඩෙල්ෆස් (Ptolemy II philadelphus) විසින් ආරම්භ කරන ලද, ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ පුස්තකාලය, ඇතන්ස්හි සංස්කෘතික හා බුද්ධිමය ජීව ගුණයෙන් ප්රතිවාදී නගරයක් වූ පුරාණ ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ ශ්රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳ සාක්ෂියකි. පුස්තකාලය හුදු ගොඩනැගිල්ලක් නොව ටොලමියානු රාජවංශයේ බුද්ධිමය කටයුතු සඳහා වූ කැපවීමේ සංකේතයක් විය. විවිධ සංස්කෘතීන්ගෙන් උගතුන් සහ චින්තකයින් පුස්තකාලය වෙත රොක් වූ අතර, එය චින්තනයේ හා ඉගෙනීමේ මණ්ඩපයක් බවට පත් කළේය.
පුස්තකාලයේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය ඒ කාලයේ පුදුමයක් විය. අතිවිශාල ශාලා, දේශන කාමර සහ අසංඛ්යාත ලියවිලි සහිතව, එය විද්වතුන් සඳහා අභයභූමියක් බවට පත් වූ අතර, පුරාණ ලෝකයේ වඩාත් පුළුල් දැනුම එකතුවක්ද විය. දර්ශනවාදයේ සහ විද්යාවේ සිට සාහිත්යය සහ වෛද්ය විද්යාව දක්වා මාතෘකා ආවරණය වන පරිදි ලිඛිත පත්රිකා සිය දහස් ගණනක් එහි අඩංගු වූ බව ගණන් බලා ඇත.
අවාසනාවන්ත ඉරණම....
කෙසේ වෙතත්, පුස්තකාලයේ ඉරණම සතුටුදායක බවින් බොහෝ දුරස් විය. ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ පුස්තකාලයේ අභාවය ඉතිහාසයේ වඩාත්ම විවාදයට ලක් වූ අභිරහසක් ලෙස පවතී. ක්රි. පූ. 48 දී ජුලියස් සීසර් (Julius cesare) විසින් ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාව වටලෑම සහ පසුව ඇති වූ ගිනිගැනීම් ඇතුළු විවිධ සිද්ධීන් නිසා එහි විනාශය සිදු වී ඇත. ක්ලියෝපැට්රා (Cleopatra) රැජින සහ රෝම අධිරාජ්යය අතර ගැටුමේදී පුස්තකාලය අවසන් වූ බව තවත් වෘතාන්තයක් යෝජනා කරයි.
උරුමය සහ දැනුම මත බලපෑම....
ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ පුස්තකාලය එහි භෞතික පැවැත්මෙන් ඔබ්බට විහිදී යන අතර විශේෂයෙන්ම හෙලනිස්ටික් සහ රෝම යුගයේ විද්වත් සම්ප්රදායන් කෙරෙහි එහි බලපෑම අධිතක්සේරු කළ නොහැක. ගණන් කළ නොහැකි පුරාණ ග්රන්ථ සහ අද්විතීය සාහිත්ය කෘති අහිමි වීම යුග ගණනාවක් පුරා දෝංකාර දෙමින් සිතාගත හැකි තරම් බුද්ධිමය හිඩැසක් ඉතිරි කර ඇත.
මේ මහා පුස්තකාලය තිබූ විද්යාව, දර්ශනය සහ වෛද්ය විද්යාව පිළිබඳ ග්රන්ථ මගින් මනුෂ්ය වර්ගයා අවබෝධයේ නව ක්ෂේත්රයන් කරා ගෙන යා හැකිව තිබූ බවට ඇතැමුන් මත පල කරයි.
පුස්තකාලයේ නටබුන් සඳහා නවීන ගවේෂණ....
ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ පුස්තකාලයේ අභිරහස විවේක ගැනීමට ඉතිරි වී නැත. මෑත වසරවලදී, පැරණි පුස්තකාලයේ නටබුන් සොයා ගැනීමට උත්සාහ කර ඇත. ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ පුරාවිද්යා ගවේෂණ සහ දිය යට පරීක්ෂණ මගින් පුස්තකාලයේ නිශ්චිත පිහිටීම සහ එහි එකතුවේ ප්රමාණය පිළිබඳ හෝඩුවාවන් අනාවරණය කර ගැනීමට උත්සාහ කර ඇත.
මෙම උත්සාහයන් නගරයේ පැරණි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ යම් අවබෝධයක් ලබා දී ඇතත්, පුස්තකාලයේ විශාල එකතුවෙහි අවසාන ඉරණම සහ ස්ථානය අපැහැදිලි වේ. ප්රහේලිකාව දිගටම පවතින අතර, ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ පුස්තකාලය විද්වතුන්ගේ සහ ඉතිහාස ලෝලීන්ගේ පරිකල්පනය දිගටම ආකර්ෂණය කරයි.
නැතිවූ දැනුමේ සංකේතය....
ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවේ පුස්තකාලය නැතිවූ දැනුමේ සහ මානව ජයග්රහණවල අස්ථාවරත්වයේ තියුණු සංකේතයක් ලෙස පවතිමින් එහි නැඟීම සහ වැටීම සංස්කෘතික නිධානවල තාවකාලික බව සහ අපගේ බුද්ධිමය උරුමය සුරැකීමේ වැදගත්කම සංග්රහ කරයි. පුස්තකාලයේ අභාවයේ දෝංකාරය කාලයාගේ ඇවෑමෙන් දෝංකාර දෙන අතර ලෝකය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය හැඩගස්වන දැනුමේ ගබඩාවන් සුරැකීමේ වටිනාකම අපට මතක් කර දෙයි.
________________
